Ana yönlendirme menüsünü atla Ana içeriği atla Site alt kısmını atla

Araştırma Makalesi

38. Sayı

Eski Uygurca ‘Ölüler Kitabı’ Tanıklığında Sanskritçe Dinî Terimlerin Türk Diline Uyarlanması (-A- Maddesi Örnekliğinde)

DOI
https://doi.org/10.25068/dedekorkut677
Yayınlanmış
31.12.2025

Özet

Çalışma, Yuan Hanedanlığı (元朝 Yuáncháo/1280-1368) döneminde Tibet Budizmi etkisiyle ortaya konmuş Eski Uygurca Ölüler Kitabı (Tib. བར་དོ་ཐོས་གོལ Bardo Thodol) adlı eserdeki Sanskritçe-Eski Uygurca temelli söz varlığı incelemesine dayanmaktadır. Yuan Hanedanlığı döneminde Hindistan’dan Moğol ülkesine iltica etmiş Hintli rahipler vasıtasıyla Buddha dininin orijinal kaynaklarına erişen Uygurlar, zikredilen doğrudan temas neticesinde Sanskritçe kelimeleri Soğdca ve Toharca gibi aracı diller olmadan Eski Uygurcaya aktarmıştır. Türk Budizmi’nin Tibet etkili dinî geleneğini yansıtan Eski Uygurca Ölüler Kitabı (Tib. བར་དོ་ཐོས་གོལ Bardo Thodol), Uygurlarda etkisi hissedilen Sanskritçe leksikal unsurları detaylıca göstermektedir. Eski Uygurca-Sanskritçe dil ilişkilerinin Eski Uygurca Ölüler Kitabı (Tib. བར་དོ་ཐོས་གོལ Bardo Thodol) temelli incelendiği çalışmada, ilgili eserin dizininde Sanskritçe kökene giden ‘A’ harfli leksikal unsurlar ele alınmıştır. Nitel araştırma niteliğindeki çalışmada doküman analizi tekniği kullanılarak Eski Uygurca Ölüler Kitabı (Tib. བར་དོ་ཐོས་གོལ Bardo Thodol) adlı eserde tanıklanan Sanskritçe sözcüklerin Eski Uygurcaya aktarılırken yaşadığı değişmeler amaçlanmış; yapılan inceleme neticesinde Sanskritçe sözcüklerin Türk dilinin fonetiğine uyarlanırken ünlü düşmesi, ünsüz düşmesi ve ünlü türemesi vs. gibi ses olayları yaşadığı görülmüştür.

Benzer Makaleler

1 2 3 4 5 6 > >> 

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.