Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi YY. 61 Numaralı Letâyif Mecmuası ve Buradaki Kazasker Manav İvaz Efendi’ye Dair Latifeler

Özet

Latife mecmuaları, derlendiği zamanın edebi zevkini yansıtan önemli metinlerdir. Bu mecmualarda daha önceki zamanlarda yazılmış yer alan metinlerde kaydedilen latifelerin yanı sıra yeni ve orijinal anlarılar da bulunmaktadır. Bu türden mecmualardan biri de Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi YY. 61 numarada kayıtlı latife mecmuasıdır. 18. yüzyılın ortalarında derlenen ve güzel bir yazısı olan mecmuanın imlası yazısı kadar güzel değildir. Mecmua çerçeve içindeki ana metin ve derkenar metni olarak iki bölümdür. Bu iki bölüm aynı müstensihin kaleminden çıkmasına rağmen muhteva açısından önemli farklar vardır. Ana metin kısa latifelerden oluşurken derkenarda ağırlıklı olarak hikâyelerden oluşmaktadır. Ancak hikâye aralarında latifeler de bulunmaktadır. Mecmuada Osmanlı tarihinden değişik dönemlerde yaşamış meşhur kişilere dair latifelerin yer aldığı bir bölüm vardır. Bu bölümde latifelerine yer verilen şahıslardan biri de Kazasker Manav İvaz Efendi’dir. Mecmuada 994/1586’da vefat eden İvaz Efendi’ye dair beş latife bulunmaktadır. Makalenin ikinci kısmında İvaz Efendi’nin hayatı ulaşılabilen kaynaklardan yararlanılarak anlatılmıştır. Mecmuada yer alan latifeler ve hakkında verilen bir azil fetvası ışığında İvaz Efendi’nin hayatı ve şahsiyetine dair somut verilere yer verilmiştir.